Σχολιάζοντας την οικονομική επικαιρότητα

Είναι ξεκάθαρο πια οτι η κυρία Μερκελ δεν μπόρεσε να αντιμετωπίσει το πολιτικό κόστος που θα επέφερε η οικονομική βοήθεια προς την Ελλάδα. Το μόνο που καταφέραμε είναι να κερδίσουμε την συμπάθεια της και τα συγχαρητήρια για τα μέτρα που πήραμε. Απο όσα πρόλαβα να δώ στις δηλώσεις των δυο αρχηγών είναι η επιμονή της καγκελάριου ότι η Ελλάδα δεν ζήτησε και δεν χρειάζεται βοήθεια αφού καταφέρνει απο μόνη της να δανείζεται. Όσον αφορά για το αν ζητήσαμε ή όχι βοήθεια έχω τις αμφιβολίες μου αφού ο κ. Παπανδρέου απέφυγε έντεχνα μιλώντας για πράσινη ανάπτυξη και πράσινα άλογα να απαντήσει άμα όντως ζητήσαμε την περίφημη βοήθεια. Όσον αφορά την χθεσινή έκδοση 10ετούς ομολόγου, η δεδομένη επιτυχία της οφείλεται στο μεγάλο επιτόκιο και στη σιγουριά για παροχή βοήθειας. Δεν θεωρώ οτι η έκδοση θα ήταν τόσο επιτυχημένη άμα γινόταν μετά από την σημερινή συνάντηση. Παρά την άρνηση του Τρισέ για προσφυγή στο ΔΝΤ, η αναφορά σήμερα της Μερκελ για την αμερικάνικη βοήθεια είναι σαφές οτι οι φίλοι μας Ευρωπαίοι πετάνε το μπαλάκι στον Ομπάμα και στο ελεγχόμενο απο Αμερικάνους ΔΝΤ. Μια τέτοια εξέλιξη πρακτικά σημαίνει αυστηρότερα μέτρα και έλεγχος κατι που δεν είμαι σίγουρος άμα αντέχει ο κοινωνικός ιστός της χώρας μας. Ακόμα δεν θεωρώ να αποκλείσω τελείως την έμπρακτη Ευρωπαϊκή βοήθεια αφού ακολουθεί η συνάντηση με τους πιο φιλέλληνες Γάλλους αλλά δεν νομίζω οτι η καγκελάριος άφησε κάποιο παράθυρο ελπίδας. Αρχίζω να δικαιολογώ την επιθετική στάση της κυβέρνησης απέναντι στην ΕΕ αφού οι Γερμανοί φίλοι μας έχουν αποδειχτεί εκτός απο ανιστόρητοι και αρκετά αλαζόνες. Με την ίδια αλαζονεία αντιμετώπισαν και οι Αμερικάνοι τραπεζίτες την Lehman Brothers και θεώρησαν οτι άξιζε οτι έπαθε αλλά με απο την κατάρρευση της παραλίγο όλοι να μείνουν χωρίς δουλεία. Όπως είπε και μια μεγάλη φυσιογνωμία της Ελληνικής τηλεόρασης: “Καλά θα δείτε τι θα πάθετε”

PS Εντύπωση μου κάνει η (μη) αντίδραση της μετοχής της ΕΤΕ στις ΗΠΑ που παραμένει σταθερά στο +4% απο το χθεσινό κλείσιμο.

Σε πρώτο χρόνο, θεώρησα τη πρόσφατη επιθετική στάση του κ. Παπανδρέου στο τελευταίο του διάγγελμα ως μη ευρηματική και άστοχη. Θεώρησα οτι είναι μάλλον και αχάριστη, αφού δηλώσεις του στυλ “είμαστε πειραματόζωα” μου θύμιζαν παιδί που δαγκώνει το χέρι που το τρέφει. Σε δεύτερο χρόνο όμως κατάλαβα οτι κάποιο δίκιο έχει ο πρωθυπουργός μας.

Στο πρώτο μάθημα στο πανεπιστήμιο διδάχθηκα ότι μια κυβέρνηση έχει δυο εργαλεία για να επιτύχει τους εκάστοτε οικονομικούς της στόχους: την δημοσιονομικά και τη νομισματική πολιτική. Μέσα από διαφορετικούς συνδυασμούς των 2 πολιτικών, η εκάστοτε οικονομική αρχή προσπαθεί να δαμάσει τις δυνάμεις της αγοράς δηλαδή τη προσφορά και τη ζήτηση με σκοπό να βρει το επίπεδο ισορροπίας που θα φέρει την ανάπτυξη. Υπάρχουν σχολές που πιστεύουν οτι σε περιόδους κρίσης η εσωτερική ζήτηση χρειάζεται τη τόνωση της δημόσιας κατανάλωσης (Keyns) ή άλλες που πιστεύουν οτι η αγορά είναι ικανή να βρει μέσα απο τις δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης το επίπεδο νομισματικής πολιτικής που είναι το βέλτιστο (Friedman).

Δεν θέλω να μπω σε ένα ατελείωτο debate μεταξύ του κευνσιασμού και του φιλελευθερισμού ή οποιασδήποτε άλλης σχολής. Αυτό που θέλω να τονίσω είναι οτι η Ελλαδίτσα μας βρίσκεται σε μια περίεργη κατάσταση όπου οι δυνάμεις της αγοράς (προσφορά και ζήτηση) δεν συνδέονται με το επίπεδο ισορροπίας της νομισματικής αγοράς. Η Ελλάδα είναι απο όσο γνωρίζω η πρώτη χώρα που είναι στα πρόθυρα της χρεωκοπίας αλλά το νόμισμα της δεν αντανακλά την οικονομική της κατάσταση. Και αυτή η αυταπάτη, όσο κακή είναι για την ανταγωνιστικότητα της χώρας μας άλλο τόσο ευεργετική είναι για την οικονομία πρότυπο της Ευρωζώνης, τη Γερμανία. Γιατι κανένας Έλληνας δεν θα αγόραζε Audi και Mercedes άμα ήταν 5 φορές πιο ακριβές, και τα έσοδα της Deutsche Telecom απο τον ΟΤΕ και της Hochtief απο το ΕλΒελ. 5 φορές μικρότερα. Και μπορεί οι Γερμανοί φορολογούμενοι να μην θέλουν να μας δίνουν τα λεφτάκια τους, αλλα και εμείς δεν θέλουμε οι θυσίες μας να είναι για εμάς.Τελικά είμαστε όντως πειραματόζωα αλλά ακόμα θεωρώ οτι η δήλωση παραμένει άκαιρη. Όπως άκαιρη θεωρώ και την εξεταστική επιτροπή…

Όπως ανέφερα και στο προηγούμενο post στο τελευταίο μου ταξίδι στο Λονδίνο ένοιωσα εθνικά υπερήφανος. Η Ελλάδα σε ολα τα συνέδρια και τις συναντήσεις που παραβρέθηκα αποτέλεσε το επίκεντρο των συζητήσεων. Δεν έβγαλα καποιο συμπέρασμα άλλα κατάλαβα οτι ειναι σημαντικό να εχεις ιδία άποψη για ενα θεμα αλλιως υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να ακούσεις αρλούμπες. Καποιος τραπεζίτης απο μεγαλη Αμερικάνικη τράπεζα μου ειπε οτι ενα απο τα ενδεχόμενα που εξετάζονται ειναι η Ελλάδα να βγει για ενα δευτερόλεπτο απο την Ευρωζωνη και να ξαναμπεί με διαφορετική ισοτιμία. Και βρε αρλούμπα τα ευρω που έχουμε ηδη στη τσέπη μας με τη ισοτιμία θα ειναι. Και αφου έχουμε ελεύθερη αγορά πως θα αλλάξουν ξαφνικά οι ισορροπίες της αγοράς οπως εκφράζονται μεσα απο τις σημερινές τιμές. Γινόταν επίσης λόγος για τις ασκήσεις επι χάρτου που γίνονται στην Ε.Ε. για έξοδο της Ελλάδος απο το ευρω. Αν και θεωρώ οτι δεν ειναι αδύνατο θεωρώ οτι ειναι πρακτικά αδύνατο διοτι δεν θυμάμαι προηγούμενη περίπτωση μια χωρα να καταργεί ενα νόμισμα που συνεχίζει να υπάρχει σε αλλη χώρα. Βέβαια σκέφτηκα οτι μια τετοια εξέλιξη θα κανει μάλλον καλο στις υπόλοιπες χώρες του ευρώ αφου θα φύγει απο την ένωση ενα παράσιτο. Για να μην φαίνομαι τρομολαγνος να αναφέρω επισης οτι οι περισσότεροι ξενοι θεωρούν ενα τέτοιο ενδεχόμενο απίθανο και συμφωνώ μαζι τους. Αυτο που εξέλαβα ειναι οτι οι επενδύτες περιμένουν κάποια βαρύγδουπη απόφαση για να αλλάξουν γνώμη. Αλλα άμα ειχαν ιδία γνώση της αγοράς θα γνωρίζανε οτι οι Ελληνες κλείνουν τα σύνορα οχι μονο για να μην πάρουν λιγότερα αλλα και επειδή απαιτούν περισσότερα.

Την περσινή χρονιά την ξεκινήσαμε με την κρίση να βρίσκεται στο απόγειο της και το φόβο να κυριεύει κάθε οικονομική και μη έκφανση της καθημερινότητας μας. Το καινούργιο έτος ξεκινάει πιο αισιόδοξα (τουλάχιστον εκτός Ελλάδος) αλλά κατα πόσο ο κίνδυνος της πλήρους κατάρρευσης έχει εξαλείψει;

Χαρακτηριστικότερη απόδειξη του φόβου που υπήρχε πριν απο ένα ακριβώς χρόνο είναι η αγορά των TIPS. Τα συγκεκριμένα κυβερνητικά ομόλογα αποτελούν την πιο αξιόλογη αποτύπωση της γνώμης της αγοράς για την πορεία του πληθωρισμού. Στις αρχές του 2009, η αγορά θεωρούσε συμφωνα με τα TIPS ότι ο πληθωρισμός θα κυμανθεί για μια τουλάχιστον 10ετία σε επίπεδα κοντά στο 0% και ορισμένες μέρες τα TIPS προεξοφλούσαν αρνητικό πληθωρισμό σε βάθος δεκαετίας. Με το πέρας του χρόνου, ο φόβος άρχισε να σβήνει και οι εκτιμήσεις για πληθωρισμό άρχισαν να ανεβαίνουν. Είναι όμως η αισιοδοξία η μοναδική αιτία για αύξηση του πληθωρισμού;

Είναι γνωστό οτι η Αμερικάνικη κυβέρνηση στη προσπάθεια της να τονώσει την οικονομία προχώρησε στην έκδοση καινούργιου χρήματος με κάθε τρόπο: άμεση και έμμεση χρηματοδότησε των τραπεζων (TARP, TALF etc), μεσω quantitative easing, μέσω των χαμηλών επιτοκίων κτλ. Κατα το 2009 μόνο, το Αμερικάνικο δημόσιο αύξησε το χρέος του με τον ένα ή τον άλλο τρόπο κατα 1885 τρισεκατομμύρια δολλάρια ή αλλιώς 1,885,000,000,000 dollars baby. Πέρα απο την επιστροφή μέρους των χρημάτων που έχει δώσει στις τράπεζες, ο κ. Ομπάμα δεν έχει πείσει ακόμα για το πώς θα πάρει πίσω τα υπόλοιπα χρήματα. Στο ενδιάμεσο θα πρέπει να αναχρηματοδοτήσει το υπάρχον χρέος και να βρει καινούργιους αγοραστές. Μεχρι στιγμής οι ξένοι και δη οι Κινέζοι αποτελούσαν το βασικό πελάτη. Το αστείο όμως με τους Γιανκηδες να καταναλώνουν και να δανείζονται και τους Ασιάτες να δουλεύουν και να δανείζονται κάποια στιγμή θα τελειώσει και όταν γίνει αυτό τότε τα πράγματα για την Αμερικάνικη οικονομία όσον αφορά τουλάχιστον την αναχρηματοδότηση του χρέους θα είναι πολύ δύσκολα. Η κατάσταση δυσκολεύει ακόμα περισσότερο άμα λάβει κανείς υπόψη οτι βασικός αγοραστής των προηγούμεων Αμερικάνικων εκδόσεων ήταν η ίδια η FED. Ο φόβος του στασιμοπληθωρισμού παρότι δεν συζητείται όπως παλιά ακόμα φοβίζει το νεαρό 2010. ¨Στασιμο” λόγω έλλειψης χρημάτων που θα λαδώσουν τα γρανάζια της οικονομίας και “πληθωρισμού” λόγω της υπερβολικής κυκλοφορίας νέου χρήματος.

Θεωρώ οτι το 2010 τα ομόλογα και δη τα κυβερνητικά θα βρίσκονται στο επίκεντρο της προσοχής. Καθε αδυναμία αναχρηματοδότησης των τεράστιων χρεών θα μπορέσει να φέρει την καταστροφή και μοναδική ελπίδα θα είναι η πραγματική ανάπτυξη που θα δημιουργήσει καινούργιες θέσεις εργασίας.

Καλή χρονιά με πολλά χαμόγελα.

Τις προάλλες ψάχνοντας το CDS της Ελλάδας ανακάλυψα οτι η χώρα μας έχει μεγαλύτερο πιστωτικό κίνδυνο απο αυτές του Καζακστάν, της Βουλγαρίας και της Ταϊβάν. Μάλιστα στη λίστα του bloomberg, είμαστε στην 6 θέση, μια θέση πάνω απο το Λίβανο που είχε εμφύλιο πόλεμο πέρυσι. Παραμένω σκεπτικός για τις προοπτικές του Ελληνικού χρηματιστηρίου διότι δεν μπορώ να εντοπίσω κάποιο συγκριτικό πλεονέκτημα αλλά δεν μπορώ να παραβλέψω τις υπερβολές που γίνονται στην αγορά των Ελληνικών κρατικών ομολόγων. Τονίζω όμως οτι άμα δεν δούμε κάποια σοβαρά μέτρα τότε τα χειρότερα έρχονται.